يحيى بن عبد اللّه از شخصيت‌هاى بزرگ بيت علوى بود و در قلوب شيعيان ، جايگاهى و الا داشت . « 1 » او برادر محمّد نفس زكيّه و ابراهيم بود كه به دست عباسيان كشته شده بودند . يحيى و شمارى از علويان همراه وى و عموم شيعيان ، در پى خون‌خواهى اين دو شهيد و حسين بن على ، شهيد فخ بودند . « 2 » هم‌چنين بسيارى از مسلمانان غيرشيعه متمايل به خاندان على عليه السّلام و دوستدار آنان بودند و از ريخته شدن خون علويان به دست عباسيان خشمگين بودند . پس هارون الرّشيد خواست كه در دورهء وى فاجعه خونين ديگرى كه در آن ، خون علويان بر زمين بريزد ، شكل نگيرد . هارون مىديد كه اقامت يحيى بن عبد اللّه در بغداد و مراقبت از اعمال و رفتارش ، اهداف او را محقق كرده و يحيى را از هرگونه قيامى باز مىداشت . بدين‌سان ، هارون الرّشيد مىتوانست بين يحيى و شيعيان وى فاصله‌اى ايجاد كرده و آنان را از پيشوايى يكى از برجسته‌ترين فرزندان بيت علوى عهد خود محروم كند . باوجوداين ، اصفهانى معتقد است كه هارون در رفتار خود با يحيى بن عبد اللّه صادق نبود ، بلكه از روى حيله و نيرنگ بود ، نه از سر صلح‌طلبى . هارون مترصد فرصتى بود كه بهانه به دست آورد و وعده و وعيدهايش را زير پا بگذارد . اصفهانى مىگويد : چون يحيى به بغداد آمد ، هارون مقدمش را گرامى داشت و جوايز بسيار به او داد و مدتى را به همين منوال با او گذراند ، ولى درصدد بود كه طرحى بريزد و از دست يحيى خلاص شود ، پس دنبال بهانه گرفتن از او و يارانش بود . « 3 » در اين‌جا به سؤال دوم مىرسيم : چه امرى هارون الرّشيد را وادار كرد كه از سياست رفق و مدارا با يحيى بن عبد اللّه دست بكشد ؟ اطرافيان رشيد در تخريب روابط بين او و يحيى بن عبد اللّه نقش ايفا كردند . « 4 » هارون

--> ( 1 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 175 . ( 2 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 70 . ( 3 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 471 . ( 4 ) . فضل بن ربيع بن يونس ، وزير عربى هارون و پيشواى جناح عربى و در ميان اطرافيان خليفه ، برجسته‌ترين -